لایه های معماری سازمانی سرویس گرا : سرویس های فرآیندی، ترکیبی و اتمیک

اکثریت قریب به اتفاق لایه های معماری سازمانی سرویس گرا به سه دسته تقسیم می شوند :

  • لایه کسب و کار
  • لایه سرویس
  • لایه نرم افزار و سیستم های اطلاعاتی

در این میان خود لایه سرویس به سه دسته مجزی تقسیم می شود :

  • سرویس های فرآیندی (هم نواساز)
  • سرویس های ترکیبی
  • سرویس های اتمیک (منحصر بفرد)

لایه سرویس های فرآیندی : منطق لایه سرویس های فرآیندی از ترتیب ارائه سرویس ها به ذینفعان در سطح کلان تشکیل شده است و شامل موارد ریز و جزئیات نیست. از آنجایی که سطح تجرید بالاست ذی نفعان به خوبی این منطق ارائه شده را درک می کنند چرا که فارغ از هرگونه پیچیدگی است. بعنوان مثال به اساتید دانشگاه اطلاع داده می شود که برای اطلاع از چگونگی دریافت حقوق خود به مدیریت مالی مراجعه کنند و مستحضر می شوند که شیوه دریافت حق الزحمه به سه شکل است :

  • نقدی
  • واریز به کارت اعتباری
  • در یک چک

پس اینترفیس های متنوع و گوناگون برای دریافت سرویس ها توسط دینفعان فراهم شده است. در واقع اساتید دانشگاه حکم سرویس گیرندگان را دارند، ATM یا چک پول حکم اینترفیس را ایفا می کنند و ارائه حقوق نقش سرویس را دارد.

اما مزیت این سرویس های هم نواسازی در چیست ؟

  • هزینه اضافی بر زیرساخت های فناوری تحمیل نمی کنند.
  • پیچیدگی اضافی بر زیرساخت های فناوری تحمیل نمی کنند.
  • پیچیدگی ها و قوانین کسب و کار که حالت جزئی دارند از دید ذینفعان سیستم پنهان می ماند.
  • جزئیات قوانین به لایه های پایینی منتقل می شود.
  • انعطاف پذیری مولفه های سازنده فرآینده افزایش می باید.
  • چابکی مولفه های سازنده فرآینده افزایش می باید.

 

لایه سرویس های ترکیبی : شاهرگ معماری سرویس گرا به حساب می آیند و مولفه های حیاتی کسب و کار سیستم را شامل می شوند. دو تفاوت عمده این لایه با لایه هم نواساز در این است که :

  • سرویس های ترکیبی بخش حیاتی منطق کسب و کار را مدلسازی می کنند.
  • ذینفعان این لایه کارشناسان سازمان هستند و نه مشتریان و کاربران خارجی.
  • منطق حاکم بر سرویس ها از جنس ادبیات و اصول تخصصی است بر خلاف سرویس های هم نواساز که ادبیات و اصولشان برای مشتریان قابل فهم بود.

در واقع فرآیند های کسب و کار در لایه هم نواساز به واحد های سازنده اصلی در لایه ترکیبی، تجزیه می شوند. مهمترین معیار در میزان موفقیت و کارآیی معماری سرویس گرا، نجوه چینش و معماری این لایه می باشد و از مراحل بنادین سرویس گرایی محسوب می شود. اما این سرویس های ترکیبی از چه بهره می برند ؟ از سرویس های لایه پایین خود یعنی سرویس ها اتمیک. چون در این لایه کارشناسان و متبحران سازمانی حضور دارند منطق چگونگی ارائه سرویس باید به دقت روشن شود. مثلا اینکه فرآیند پرداخت حق الزحمه به کارکنان سازمان باید به چه شکل باشد ؟ حق الزحمه چطور محاسبه می شود ؟ زمان پرداخت به چه صورت است ؟ شرایط پرداخت چگونه است ؟ و مواردی از این قبیل .

برای استخراج منطق این لایه دو راه داریم :

  • مدل فرآیندی سازمان
  • مصاحبه با متبحران سازمانی
  • مستندات قابل قبول و ۱۰۰ درصد تایید شده

نکته دیگر اینکه سرویس های ترکیبی به دو دسته وظیفه محور و موجودیت محور تقسیم می شوند.

وظیفه محور ها : منطق و اصول کسب و کار را ارائه می کنند.

موجودیت محورها : اطلاعات، مشخصات و عملیات مربوط به یک Entity در سازمان را ارائه می کنند.

لایه سرویس های اتمیک (یکتا) : به طور مفید و مختصر یک کار یا یک سرویس مشخص در این سطح ارایه می شود.(بصورت مکانیزه).این لایه پایین ترین لایه معماری سرویس گرا محسوب می شود که در سطح فناوری یا فیزیکال حضور دارد. این سرویس ها به دو صورت طراحی و پیاده سازی می شوند :

  • مجزا
  • بر بستر نرم افزاهای موروثی یا Legacy Softwares

منطق نگهداری شده توسط این سرویس ها از دو بخش تشکیل می شود :

  • کسب و کار : مثلا اینکه محاسبه هزینه فیش آبونمان خانگی دارای چه پارامترها،فیلدها یا قید و شرطی است.
  • فناوری : قیود موجود در ارتباط با نحوه ذخیره سازی دیتا در پایگاه های داده و الگوی های ذخیره سازی و …

موارد ارتباط سرویس های اتمیک با Legacy Software ها از این قبیل است :

  • ERP
  • پایگاه های دادده
  • برنامه های پکیج شده
  • و …

برای نوشتن مطالب مقاله از کتاب ارزشمند معماری سازمانی سرویس گرا به قلم استاد عزیزم دکتر فریدون شمس و مهندس مهجوریان از دانشگاه شهید بهشتی تهران کمک گرفتم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *